SÖZLÜK

Bu sayfada fotoğraf, fotoğraf tarihi ve koleksiyon çevrelerinde sıkça kullanılan bazı terimlerin açıklamaları yer almaktadır. Lütfen açıklamasını görmek istediğiniz kelimenin üzerine tıklayınız. Başa dönmek için web tarayıcınızın geri tuşuna tıklamanız yeterlidir.

1. Visit Kartı (Carte de Visite)
2. Albüm Baskısı
3. Ziyaret Kartı
4. Albumen
5. Andre Disderi
6. Louis-Jacques-Mandé Daguerre

Visit Kartı (CdV, Carte de Visite)

Visit kartı, 1860'lardan 1880'lere kadar popüler olan bir fotoğraf türüdür. Visit kartı bir iletişim aracı olarak ziyaret kartlarının kullanımından türemiştir. Genellikle albüm baskısı olarak üretilen visit kartı 6.35 x 10 cm. boyutlarında karton üzerine yapıştırılan 5.4 x 8.9 cm. boyutlarında bir fotoğraftır. Visit kartları genellikle bugünkü fotoğraf albümlerinin atası sayılabilecek kart albümlerinde muhafaza edilirlerdi.

Visit kartları, 1854 yılında tek bir tabaka üzerine birden fazla fotoğraf baskısı yapmayı icad eden Paris'li fotoğrafçı Andre Disdéri tarafından popüler hale getirildi. Kraliyet ailelerine mensup kişiler ile zamanın yazar, ressam, müzisyen gibi ünlülerine ait visit kartları çok sayıda üretilerek halka arz edilmiştir.

Albüm Baskısı

Louis Désiré Blanquart tarafından 1850 yılında bulunan albüm baskısı, negatiften kağıt üzerine baskı yapmanın ilk ticari yöntemi olmuştur. Fotoğraf baskısında kullanılan kimyasalların yumurta beyazında bulunan albumen maddesi ile kağıt üzerine tutturulduğu (yapıştırıldığı) bu yöntem 1855'ten yüzyılın sonuna kadar (1860-1890 yılları arasında en yoğun şekilde kullanılmıştır) fotoğraf üretiminde en yaygın yöntem olmuştur.

Albüm baskısı şu şekilde yapılmaktadır;

1) ilk olarak kağıt yumurta beyazından elde edilen albumen maddesi ve tuz (sodyum klorid) ile sıvanır. Albumen kağıt üzerinde sert ve parlak bir yüzey oluşturur.

2) daha sonra kağıt, gümüş nitrat ve su karışımına batırılarak ışığa duyarlı hale getirilir.

3) ardından kağıt tamamen karanlık bir odada kurutulur.

4) son olarak, hazırlanan kurutulmuş kağıt cam negatif altında bulunan bir çerçeveye yerleştirilir ve ışığa maruz bırakılır. Kağıt üzerinde oluşan resim tam rengini bulana kadar kağıt güneş ışığında bekletilir.

Albüm baskıları negatif ile tam temas edecek şekilde çerçeveye yerleştirilir ve herhangi bir banyo maddesi kullanılmaz. Bu nedenle albüm baskısı ile üretilen fotoğrafın banyo edilmediğini, direkt olarak kağıt üzerine basıldığını söyleyebiliriz.

Kağıt üzerinde görüntünün belirmesinden sonra fotoğraf sodyum thiosülfat içinde yıkanarak parlaklık dengesi sağlanır ve daha fazla kararması önlenir. Son olarak altın tonlaması, fotoğraf renklerinin tonlarını düzenler ve solmasını engeller.

Ziyaret Kartı

Çağrı kartı olarak da bilinen ziyaret kartı ilk olarak 15nci yüzyılda Çin'de daha sonra ise 17nci yüzyılda Avrupa'da ortaya çıkmıştır. Aristokrat aileleri ile kraliyet ailelerinin hizmetkarları bu kartları efendilerinin varışını belirtmek maksadıyla ziyaretine gittikleri ailenin hizmetkarlarına verirlerdi.

Ziyaret kartları kullanımlarını belirleyen sofistike kurallar ile birlikte aristokrat yaşam tarzının vazgeçilmez birer parçası oldular. En temel kural şu idi: Kimse önceden ziyaret kartı kendisine getirilmemiş bir kimseyi (davet edilmemiş veya tanıştırılmamış ise) misafir olarak evinde görmeyi beklemezdi. Ziyaretçiler kartın bırakılışını müteakip, hemen kabul edilmeyi ummaz onun yerine kendi evlerine gelecek cevap kartını beklerlerdi. Bu yapılacak ziyaretin kabul edildiği anlamını taşırdı. Diğer taraftan, eğer karşılık olarak bir kart gelmez veya kart bir zarf içerisinde gelirse bu ziyaretin hoş karşılanmayacağı veya kabul edilmediğine işaret ederdi. Fransız ve İngiliz kurallarının kabulü neticesinde ziyaret kartları Amerikan ve Avrupa aristokrat yaşamının bir parçası haline geldi. Bütün bu işlemler kapıyı açacak ve kartı kabul edecek bir hizmetkar gerektirdiğinden bu uygulama hizmetkar sahibi olan zengin çevrelerin yaşam tarzı ile kısıtlı idi.

Bazı ziyaret kartlarının üzerinde işlemeli amblemler, işaretler ve semboller vardı. Ancak 19ncu yüzyıl İngiltere'sinde standart bir ziyaret kartı, üzerinde sahibinin ismini taşıyan basit bir karttan başka bir şey değildi.

Albumen

Yumurta içerisinde bulunan şeffaf sıvıya (albumen, ovalbumin) verilen genel ad yumurta akı (beyazı)dır. Bu madde döllenmeye kadar tek bir hücre olan, döllenmeden sonra ise yumurtanın sitoplazmasını oluşturan maddedir.

Andre Disderi

Andre Adolphe-Eugene Disderi 1854 yılında visit kartını icat edene kadar tüccarlık, aktörlük ve fotoğrafçılık (dagurreotype baskısı) yapmıştır. Aslında visit kartı, aynı amaçla kullanılabilecek ancak üzerinde fotoğraf olan bir ticarethane kartıdır. Disderi'nin bu icadı 1860'ların sonunda kabinet kartları visit kartlarının yerini alıncaya kadar oldukça popüler olmuştur. Disderi iflas ettikten sonra Nice'e taşınır ve yeni stüdyolar açar. Paris'e döndükten sonra 1889 yılında ölümüne kadar bakımevinde yaşar.

Louis-Jacques-Mandé Daguerre

Louis-Jacques-Mandé Daguerre fotoğrafçılıkta Dagerotip olarak bilinen icadı yapan ünlü Fransız sanatçı ve kimyagerdir. 18 Kasım 1787'de Cormeilles-en-Parisis'de dünyaya geldi. 1824'den sonra resimler üzerinde çalışmaya ve Fransa, İngiltere ve İskoçya'da diaroma gösterileri yapmaya başladı. Nicéphore Niépce'nin dünya tarihinin bilinen ilk fotoğrafını üretip sergilemesinden birkaç yıl sonra, ikisi birlikte 1833 yılında Niépce'nin ölümüne kadar 4 yıl sürecek olan bir ortak çalışma yaptılar. Daguerre yıllar süren çalışmaların ardından, 1839'da Fransız Bilimler Akademisi'nin duyurusuyla Dagerotipi ilan eti. Fransız Hükümeti Dagoretipin patentini satın aldı ve çok kısa bir süre sonra Ağustos 1839'da tüm dünyada ücretsiz olarak kullanılabileceğini duyurdu. Dagerotip zamanının tekrar basımı yapılamaz fotoğraflar üreten ilk Polaroid'i idi. Bu kusuruna rağman icadından itibaren milyonlarca Dagerotip üretildi. Daguerre 10 Temmuz 1851'de Bry-sur-Marne'de öldü.